Diplomatik Bir Jestin Arka Planı
Araştırmalar, 1938 yılında Erzurum’un yüksek yaylalarından seçilen Anadolu çoban köpeklerinin Amerika Birleşik Devletleri’ne gönderildiğini ortaya koyuyor. Bu süreç, yalnızca bir hayvan sevkiyatı değil, diplomatik, bilimsel ve askerî boyutları olan çok katmanlı bir ilişki ağı oluşturdu. Araştırmacı Taner Özdemir, bu alandaki en kapsamlı çalışmalardan birinin, Türk-Amerikan ilişkileri uzmanı akademisyen Dr. Işıl Acehan’ın "Erzurumlu Çoban Köpekleri" başlıklı makalesi olduğunu belirtiyor.
Karabaş ve Fındık'ın Yolculuğu
Araştırmacı Taner Özdemir, Dr. Acehan’ın çalışmasının, ABD’ye gönderilen Karabaş ve Fındık adlı köpekler ile ABD’de dünyaya gelen yavruları Joe üzerine odaklandığını ifade ediyor. Süreç, ABD Tarım Bakanı Henry Wallace’ın "dünyanın en iyi çoban köpeğini bulma" projesi kapsamında şekillendi. Dönemin Washington Büyükelçisi Mehmed Münir Ertegün’ün girişimleriyle konu Türkiye’ye iletildi ve Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’ün onayı alınarak Erzurum’dan bir dişi, bir erkek iki köpek seçildi. O dönem köpek ihracatı yasak olmasına rağmen, bu sevkiyat istisnai ve sembolik bir diplomatik jest olarak değerlendirildi.
ABD'deki Bilimsel ve Askeri Süreç
ABD’ye gönderilen köpekler bilimsel testlere tabi tutuldu ve güçlü içgüdüleri ile bağımsız karakterleriyle dikkat çekti. İlginç olan, II. Dünya Savaşı yıllarında bu köpeklerin, ABD Donanması tarafından Maryland’deki bir telsiz istasyonunun korunmasında görevlendirildiğinin belgelerle ortaya konulmasıdır. Bu durum, Erzurum kökenli çoban köpeklerinin yalnızca tarımsal değil, askerî bağlamda da değer gördüğünü gösteriyor.
Yerel Bir Değerin Uluslararası Tarihe Katılımı
Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Erzurum Şubesi Yönetim Kurulu üyesi Taner Özdemir, bu çalışmanın Erzurum’un yerel değerlerinin dünya tarihine nasıl dahil olabildiğini gösterdiği için önemli olduğunu vurguluyor. Dr. Işıl Acehan’ın titiz arşiv çalışmaları, bu sıra dışı hikâyeyi sağlam bir tarihsel zemine oturttu. Erzurum’un sert ikliminde yetişen bu köpekler, iki ülke arasında kurulan özel bir diplomatik ilişkinin parçası haline geldi.
Sessiz Bir Tarihsel Bağın Kanıtı
ABD Tarım Bakanı Henry Wallace’ın girişimiyle başlayan ve Büyükelçi Ertegün aracılığıyla Ankara’ya taşınan süreç, Atatürk’ün onayıyla sonuçlandı. Yasaklara rağmen gerçekleşen bu gönderim, köpeklerin ABD'deki bilimsel testleri ve savaş dönemindeki askeri hizmeti ile devam etti. Bu hikaye, Anadolu’dan dünyaya uzanan sessiz ama etkili bir tarihsel bağın somut göstergesi olarak kayıtlara geçti.
