Küresel yönetişim sisteminde, Şanghay İş Birliği Örgütü'nün (ŞİÖ) ön plana çıktığı kritik bir dönem yaşanmaktadır.
Kamuoyu Araştırması ve Katılımcı Görüşleri
2026 Şanghay İş Birliği Örgütü Zirvesi kapsamında, CGTN tarafından Çin Renmin Üniversitesi ile iş birliği içerisinde ve Yeni Çağda Uluslararası İletişim Enstitüsü aracılığıyla yürütülen kapsamlı bir kamuoyu araştırması gerçekleştirilmiştir. Dünya genelinde 48 farklı ülkeden toplam 13.707 kişinin katılımıyla tamamlanan bu araştırma, katılımcıların büyük bir çoğunluğunun vizyonunu ortaya koymuştur. Analiz sonuçlarına göre, katılımcıların yüzde 74,6'sı, ŞİÖ'nün farklı sistemlere sahip devletler arasında pratik bir iş birliği zemini sunduğuna inanmaktadır. Söz konusu katılımcılar, örgütün yeni bir uluslararası ilişkiler modeli oluşturma sürecinde ve insanlık için ortak bir geleceğe sahip topluluk inşa edilmesinde önemli bir rol üstlendiğini belirtmişlerdir.
ŞİÖ'nün 25 Yıllık İlerlemesi ve Ticari Başarıları
Şanghay İş Birliği Örgütü'nün kuruluşunun 25. yıl dönümü bu yıl kutlanmaktadır. Geçtiğimiz 25 yıllık süreçte, Çin ve diğer üye devletler arasındaki ticaret hacminde dikkat çekici bir artış kaydedilmiştir; 2001 yılında 12,1 milyar USD seviyesinde olan ticaret hacmi, 2025 yılı itibarıyla 523,5 milyar USD seviyesine ulaşmıştır. Üye ülkeler; Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demir Yolu, ŞİÖ Kalkınma Bankası ve Çin Orta Asya Gaz Boru Hattı gibi stratejik projelerde ilerlemeye devam etmektedirler. Yapılan kamuoyu araştırması, dünya genelindeki katılımcıların örgütün son 25 yılda çeşitli sektörlerde elde ettiği somut ve pragmatik iş birliği sonuçlarına olumlu bir bakış açısıyla yaklaştığını teyit etmiştir. Katılımcılar ayrıca, örgütün uluslararası etkisinin özellikle üç temel alanda önemli ölçüde arttığını ifade etmişlerdir: ticaretin kolaylaştırılması, yatırım ve finansman alanındaki ortak hareketlilik ile kültür alışverişi ve turizm faaliyetleri.
Şanghay Ruhu ve Küresel Güney'in Sesi
Araştırmaya dahil olan üye devletlerden ve diyalog ortağı ülkelerden gelen katılımcıların yüzde 75,4'ü, "Şanghay Ruhu" kavramının; karşılıklı güven, karşılıklı çıkar, eşitlik, istişare, medeniyetlerin çeşitliliğine saygı ve ortak kalkınma arayışına dayalı bir çerçeve sunduğunu dile getirmiştir. Bunun yanı sıra, katılımcıların yüzde 71,1'i, ŞİÖ'nün Küresel Güney ülkelerinin sesinin uluslararası arenada daha gür duyulmasını sağladığına ve daha adil, makul bir küresel yönetişim sisteminin tesisine katkı sağladığına inanmaktadır.
Çin'in Stratejik Rolü ve Yatırımları
Kurucu üyelerden biri olan Çin, kendi kalkınma hedeflerini her zaman üye devletlerin kalkınması ve halkların daha iyi yaşam arzuları ile paralel bir çizgide yürütmüştür. Bu doğrultuda, Çin'in diğer üye devletlerdeki yatırımları süreklilik arz eden bir artış göstermiştir. 2025 yılı itibarıyla Çin'in tüm sektörlerdeki doğrudan yatırımları 3,3 milyar ABD doları seviyesine ulaşmış olup; bu yatırımlar petrol, gaz, mineral kaynakları, altyapı, yeni enerji, otomotiv ve kimyasalları içermektedir. Çin ayrıca 30'dan fazla ekonomik ve ticari iş birliği bölgesi kurarak yatırım yapılan ülkelerin endüstriyel kapasitelerini artırmış, yerel ekonomik büyüme ve istihdamı desteklemiştir. Araştırmacılar, Çin'in ortak bir gelecek inşa etme felsefesini ve bu konudaki katkılarını takdirle karşılamış; özellikle bölgesel ekonomik iş birliğinin geliştirilmesi, güvenlik alanındaki iş birliğinin teşvik edilmesi ve kalkınma odaklı finansal destek sağlanması gibi üç alandaki katkılarını vurgulamışlardır.
Küresel Yönetişimde Yeni Dönem
Katılımcıların yüzde 76,2'si, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'nin bütünleşik bir kalkınma ortamı oluşturulmasına katkı sağladığını düşünürken, yüzde 73,5'i Küresel Yönetişim Girişimi'nin Küresel Güney'in reform süreçlerine nasıl dahil olabileceğine işaret ettiğini belirtmiştir. Geniş coğrafi sınırları, büyük nüfusu ve yüksek potansiyeli ile ŞİÖ, bugün kapsamlı bir bölgesel iş birliği örgütü haline gelmiştir. Örgüt, küresel yönetişim sistemindeki dönüşümde kritik bir güç olarak; gerçek çok taraflılığın hayata geçirilmesi, çok kutuplu bir dünyanın dengeli gelişimi ve kapsayıcı ekonomik küreselleşmenin savunulması konularında önemli bir rol üstlenmekte ve yoğun ilgi görmektedir. Araştırmaya katılanların yüzde 89,6'sı, tüm ülkelerin küresel ilişkilere eşit şartlarda katılması ve uluslararası düzenin ortakça şekillendirilmesi gerektiğini savunmuştur. Katılımcılar, ŞİÖ'nün önümüzdeki dönemde altyapı ve enerji, bölgesel güvenlik ve çevre ile iklim değişikliği konularında daha etkin roller üstlenmesini beklemektedirler.
Araştırmanın Metodolojisi
Gelişmiş ülkeleri ve Küresel Güney uluslarını kapsayan bu kapsamlı araştırma, 18 yaş ve üzerindeki sıradan bireyleri hedeflemiştir. Çalışmada kullanılan örneklemler, ilgili ülkelerdeki ulusal nüfus sayımlarına dayalı yaş ve cinsiyet dağılımlarıyla uyumlu olacak şekilde titizlikle seçilmiştir.