Çorum iline bağlı Boğazkale ilçesinde yer alan tarihi Hattuşa Örenyeri'nde gerçekleştirilen arkeolojik kazı çalışmaları, dünya diplomasi tarihinin en kritik belgelerinden biri kabul edilen Kadeş Barış Antlaşması'na dair yeni bir çivi yazılı tablet parçasını gün ışığına çıkardı. Hitit kral sarayının konumunu barındıran Büyükkale bölgesinde tespit edilen bu parça, yürütülen bilimsel analizler neticesinde antlaşmanın Akadça çivi yazılı nüshalarından birinin ön yüzü olarak tanımlandı.
Anadolu'nun Diplomasi Mirası
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, söz konusu keşfi sosyal medya platformu üzerinden kamuoyuna duyururken Anadolu topraklarının barış ve diplomasi kronolojisindeki köklü konumuna vurgu yaptı. Bakan Ersoy, yeni bulunan parçanın, bir devletten diğerine sığınan bireylerin nasıl muamele göreceğini belirleyen maddeleri içeren satırlara ev sahipliği yaptığını ifade etti. Ersoy, insanların konutlarının tahrip edilmemesine dair hükümlerin binlerce yıl öncesinden günümüze çok güçlü bir mesaj ilettiğini dile getirerek, 21 Eylül Dünya Barış Günü kapsamında paylaşılan bu buluntunun Anadolu'nun barış tarihindeki derin köklerini bir kez daha kanıtladığını belirtti.
İnsan Hakları ve Barış Mesajı
Bakan Ersoy, gerçekleştirdiği paylaşımda Filistin'de yaşanan güncel olaylara da atıfta bulunarak, binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşan bu tarihsel mirasın, insan hayatını ve onurunu koruma konusundaki sorumlulukları hatırlattığını ifade etti. Bu bağlamda, Filistinli vatandaşlar başta olmak üzere tüm insanların güvenli, huzurlu ve barış içinde bir geleceğe kavuşmalarını temenni eden Ersoy, keşif sürecinde büyük özveri gösteren bilim insanlarını ve kazı ekibini tebrik etti.
Bilimsel İnceleme Süreci
Söz konusu çivi yazılı tablet parçası, Büyükkale içerisindeki "E" binası yakın çevresinde tespit edildi. Bir yüzü korunmuş durumda olan bu parçanın karakteristiği üzerinde yaklaşık bir yıl boyunca titiz ve detaylı bilimsel incelemeler yürütüldü. Yapılan çalışmaların neticesinde, parçanın Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması'nın nüshalarından birine ait olduğu kesin olarak saptandı.
Antlaşmanın Detayları ve Hükümleri
Yeni bulunan parçada, antlaşmanın 12. ile 20. maddeleri arasında yer alan, her iki tarafın ülkelerinden kaçan veya diğer tarafa sığınan kişilere yönelik muamele usullerini düzenleyen hükümlerin satırları yer almaktadır. Metnin kırık ve eksik bölümlerine rağmen, okunabilir kısımlarda Mısır ve Hatti bölgelerinden kaçan bireylerden bahsedilirken, binaların ve konutların tahrip edilmemesine yönelik maddelere de yer verildiği görülmüştür.
Hattuşa'daki Tarihsel İzler
Kadeş Barış Antlaşması'nın Mısırca metinleri, Mısır'daki çeşitli tapınak duvarlarına hiyeroglif karakterlerle işlenmişken; Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa'da 1906-1912 yılları arasındaki ilk dönem kazıları sırasında toprak altından çıkarılmıştı. Bu kapsamda daha önce tespit edilen parçalar; İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında muhafaza edilmektedir. Yeni elde edilen bu parça, antlaşmanın Hattuşa'daki kil tablet nüshalarının tamamlanmasına yönelik yürütülen akademik ve arkeolojik çalışmalara önemli bir katkı sağlamaktadır. Büyükkale'de devam eden kazı çalışmalarında, antlaşmanın henüz bulunamamış diğer parçalarının da gün yüzüne çıkarılması hedeflenmektedir.